Μοχάμετ Άλι Πασάς (1769-1849)

Ο Μοχάμετ Άλι, ο ιδρυτής της δυναστείας που κυβέρνησε την Αίγυπτο μέχρι το 1952 και μια σημαντική προσωπικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο κατά το πρώτο μισό του 19ου αιώνα, γεννήθηκε στην Καβάλα το 1769. Ασχολήθηκε με την καπνοβιομηχανία, ενώ προήχθη στον στρατό από τον θείο του, ο οποίος ήταν ο αρχηγός της φρουράς της πόλης. Ο Μοχάμετ Άλι ήταν ένας γενναίος, πολυμήχανος και φιλόδοξος άνδρας, που ανέλαβε ηγετικό ρόλο στις εξελίξεις στην Αίγυπτο κατά την αναχώρηση των Γάλλων από τη χώρα (1801-1805) και τελικά έγινε κυβερνήτης (Wāli), ένας τίτλος που του παραχώρησε η Υψηλή Πύλη το 1805. Από τη θέση του κατάφερε να υποτάξει τους Μαμελούκους το 1811 και απέκτησε τον απόλυτο έλεγχο της περιοχής. Επέκτεινε τα σύνορα της αυτοκρατορίας μέσω της προσάρτησης του Σουδάν στην Αίγυπτο το 1820-1821 και εισήγαγε μεταρρυθμίσεις και καινοτομίες που άλλαξαν το πρόσωπο της χώρας.

Εμπνευσμένος από δυτικά μοντέλα, είχε τον στρατό του εξοπλισμένο και εκπαιδευμένο σύμφωνα με τα υψηλότερα πρότυπα. Αναγνώρισε τη γεωργική παραγωγή, εισήγαγε νέες καλλιέργειες, όπως το μακρύκλωνο βαμβάκι, και έλαβε μέτρα για την ενθάρρυνση της βιομηχανίας και του εμπορίου. Επιδίωξε ένα κοσμικό εκπαιδευτικό σύστημα με τη δημιουργία επαγγελματικών σχολών και πανεπιστημίων. Οι πολιτικές μεταρρυθμίσεις του για θρησκευτική ανοχή απέναντι στις ζωτικές κοινοτήτες των Ελλήνων, των Εβραίων και των Αρμενίων οδήγησαν σε ένα νέο κύμα μετανάστευσης.

Η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου για τον ευρύτερο πληθυσμό, μαζί με την ενίσχυση της διεθνούς θέσης της Αιγύπτου, αποτέλεσαν τη βάση για την αφύπνιση της βαθιάς ριζωμένης εθνικής συνείδησης στη χώρα. Ο Μοχάμετ Άλι συγκρούστηκε με την Υψηλή Πύλη το 1831 για τον έλεγχο της Συρίας και της Μικράς Ασίας, αλλά λόγω της παρέμβασης των Μεγάλων Δυνάμεων έκανε πίσω με την προϋπόθεση ότι ο σουλτάνος Abdul Mecid θα παραχωρούσε στον ίδιο και την οικογένειά του τον κληρονομικό τίτλο του κυβερνήτη της Αιγύπτου (Χεδίβης). Πέθανε στο Κάιρο το 1849.

Copyright © MMXXI MOHA Research Center