Οι Ισλαμικοί Κήποι και οι Παραδείσιοι Συμβολισμοί τους

“Υπάρχει μια ορισμένη ανακολουθία μεταξύ της δημοφιλούς εικόνας του Ισλάμ, ως της θρησκείας που προήλθε από την έρημο και έφερε το δικό της ήθος, και της έννοιας του κήπου: πλούσιος, πράσινος, σκιερός, υγρός και αρωματικός, μερικές μόνο ευχάριστες ιδιότητες μεταξύ άλλων, όλες αντιθετικές με το περιβάλλον της ερήμου. Αλλά φαίνεται ότι ακριβώς επειδή το Ισλάμ βγήκε από την έρημο, οι κήποι καταλαμβάνουν σημαντικό χώρο στην ισλαμική φαντασία και στην ιστορία του ισλαμικού αρχιτεκτονικού σχεδίου.”

Nasser Rabbat, Διευθυντής του Προγράμματος Aga Khan για την Ισλαμική Αρχιτεκτονική, MIT

Συντριβάνι στο κέντρο ισλαμικού κήπου, Alhambra, Γρανάδα, Ισπανία

Από την Ισπανία και το Μαρόκο στα Δυτικά ως την Ινδία στην Ανατολή, οι ισλαμικοί κήποι δεν έπαψαν ποτέ να γοητεύουν. Σε αντίθεση με τους ευρωπαϊκούς κήπους, οι οποίοι είναι συνήθως σχεδιασμένοι για περιπάτους και κοινωνικές συναντήσεις, οι ισλαμικοί κήποι προορίζονται για ανάπαυση, στοχασμό και περισυλλογή. Μικρές οάσεις στην “έρημο” της ζωής, γεμάτες πράσινο, σκιά και νερό, αντιπροσωπεύουν δίκαια τον παράδεισο.

Οι ισλαμικοί κήποι περικλείονται παραδοσιακά από τοίχους, μια επιρροή από την περσική αρχιτεκτονική. Παρουσιάζουν συμμετρία και αρμονία, χαρακτηριστικά πάντα αγαπητά στην ισλαμική τέχνη. Η ακανόνιστη ροή του νερού και οι γωνίες του ηλιακού φωτός γίνονται τα κύρια εργαλεία που δημιουργούν μια μυστηριώδη και αισθητηριακή εμπειρία.

Το τρεχούμενο νερό μαζί με τα αρωματικά φυτά, στοιχεία πρωταρχικά σε κάθε ισλαμικό κήπο, τονώνουν τις αισθήσεις και την ανθρώπινη νόηση. Το νερό είναι η προέλευση της ζωής. Χρησιμεύει ως μέσο φυσικού και συναισθηματικού καθαρισμού και αναζωογόνησης. Ανακυκλώνεται σε συντριβάνια και κρήνες, ώστε να παρέχει κίνηση και μελωδικό ήχο στην ηρεμία ενός περιτειχισμένου ισλαμικού κήπου, ζωντανεύοντας την επιβλητική του ατμόσφαιρα. Παράλληλα, καρποφόρα δέντρα και εξωτικά λουλούδια συμβάλουν στην αρωματική όψη του κήπου: κερασιές, ροδακινιές, αμυγδαλιές, γιασεμί, τριαντάφυλλα, νάρκισσοι, βιολέτες και κρίνα. Με τη διαρκή άνθιση και τον μαρασμό τους, γίνονται σύμβολα της ζωής του ανθρώπου.

Χειρόγραφο (περ. 1420), που δημιουργήθηκε από άγνωστο Πέρση καλλιτέχνη, δείχνει πρίγκιπες σε σκηνή κυνηγιού εντός ενός κτήματος

Πολλές φορές, οι ισλαμικοί κήποι αποτελούσαν μέρος κυνηγιού για τους πρίγκιπες του χαλιφάτου, ενώ το μέγεθος των κήπων συμβόλιζε τη δύναμη και τον πλούτο του ιδιοκτήτη.